Waarom deze wet bestaat
De Wet Zorg en Dwang (Wzd) regelt sinds 2020 wanneer en hoe er onvrijwillige zorg gegeven mag worden aan mensen met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening. Uitgangspunt is glashelder: 'nee, tenzij'. Onvrijwillige zorg is een laatste middel.
Wat valt onder onvrijwillige zorg?
Bijvoorbeeld: medicatie tegen de wil, beperking van bewegingsvrijheid, toezicht op activiteiten, beperken van bezoek of internet, of insluiting. Ook minder zichtbare maatregelen — zoals het verbergen van sleutels — kunnen onder de wet vallen als de cliënt of vertegenwoordiger zich verzet.
Het stappenplan
Voor elke vorm van onvrijwillige zorg geldt een stappenplan: het minst ingrijpende alternatief eerst, multidisciplinair overleg, externe deskundige, evaluatie op vaste momenten en altijd zo kort mogelijk inzetten.
Het doel is niet bureaucratie, maar reflectie: dwingen we iemand omdat het écht niet anders kan, of omdat we zelf geen ruimte of tijd hebben gemaakt voor een betere oplossing?
Hoe ik dit in mijn praktijk borg
Als ZOIZ-gecertificeerd zorgverlener werk ik volgens een vaste werkwijze: signaleren, melden, multidisciplinair afstemmen en evalueren. Onvrijwillige zorg komt in de begeleiding die ik geef vrijwel niet voor — en als het al speelt, gebeurt het volledig binnen de kaders van de wet.